Polski English Français
Kongres Kobiet
Kongres Kobiet

  

Gender w samorządzie

Dodano: 10 września 2014

Magdalena Grabowska, LAKK 2014

Na Letniej Akademii Kongresu Kobiet zastanawialyśmy się, co może dać kobietom zaangażowanie w politykę samorządową: czy przestrzeń samorządów jest szczególnie przyjazna kobietom, jakie kwestie polityczne są ważne dla kobiet na poziomie lokalnym, jak wygląda reprezentacja kobiet w wyborach samorządowych w Polsce?

Samorządy posiadają dziś szeroki zakres odpowiedzialności i możliwości działania politycznego. Wprowadzana w Polsce w latach 1990-1998 reforma samorządowa zdefiniowała je jako jednostki samostanowiące i demokratyczne. Władze samorządowe i lokalni(e) reprezentanci(tki)  uznawani(e) są za kluczowych(we) aktorów(rki) w działaniach na rzecz wspólnot lokalnych, i w promocji ich zrównoważonego rozwoju. Przybliżają oni(e) instytucje polityczne obywatelom, a potrzeby obywateli instytucjom.

Udział kobiet w samorządach

Z analiz przeprowadzonych przez Instytut Spraw Publicznych, na podstawie zestawień Państwowej Komisji Wyborczej wynika, że udział kobiet w polskich władzach lokalnych systematycznie wzrasta (15% w 1998 roku , 25% w 2010) (Gałązka, Niżyńska 2010). Od lat 90-tych wzrasta również liczba kobiet w sejmikach województw (W 1998 11%, 20% w 2010).

Pytanie o to czy i dlaczego kobietom może być łatwiej zaangażować się w politykę na poziomie lokalnym niż na szczeblu narodowym czy ponadnarodowym było kluczowym tematem naszej rozmowy. Mogą tu mieć znaczenie kwestie praktyczne: polityka samorządowa dotyczy w dużej mierze edukacji, służby zdrowia — obszarów silnie sfeminizowanych — kobiety są zarówno wykształcone w tych kierunkach, a  jako osoby w większości „zarządzające” gospodarstwami domowymi i wychowaniem dzieci posiadają praktyczną wiedzę na temat ich funkcjonowania. Ważne mogą być również kwestie logistyczne: uprawianie polityki na poziomie lokalnym nie wymaga podróżowania i długich nieobecności w domu, co dobrze wpisuje się w życie wielu kobiet. Decydujące mogą również okazać się kwestie polityczne: zaangażowanie w politykę na poziomie lokalnym wiąże się z mniejszą władzą i pozycją polityczną, a więc partie chętniej decydują się na wystawianie kobiet. Niektórzy za ważne uznają również kwestie predyspozycji. Kobiety uznaje się za bardziej nastawione na wspólnotę i rozwiązywanie palących problemów, skupione na relacjach i komunikacji — są to cechy, które mogą predestynować nas do polityki na poziomie lokalnym.

Dyskusja o „gender” jako kategorii naukowej i przedmiotu debaty publicznej w Polsce siłą rzeczy jest kluczowa dla debaty o kobietach w polityce - na wszystkich poziomach. Z uczestniczkami Letniej Akademii Kongresu Kobiet  dyskutowałyśmy o różnych koncepcjach „gender” jako płci społeczno-kulturowej: tych, które widzą ją jako naturalną konsekwencję płci biologicznej (tzw. esencjalizm) i tych, które postrzegają ją jako pewną konwencję, rolę, tożsamość czy konwencję językową (tzw. kontrultywizm). Zastanawiałyśmy się, jak można używać tych koncepcji w praktyce, zarówno po to by walczyć z dyskryminacją kobiet w różnych dziedzinach życia, jak i na rzecz zwiększenia naszej obecności w polityce i sferze publicznej.

Magdalena Grabowska